دیپلمات ماموریتهای دشوار ملل متحد؛ جان آرنو کیست؟
سازمان ملل متحد روز چهارشنبه اعلام کرد که جان آرنو، دیپلمات کارکشته فرانسوی را برای یک ماموریت جدید در افغانستان برگزیده است. این اقدام در آستانه برگزاری نشست استانبول صورت گرفت که با نشست اول بن شباهت دارد و آن را سازمان ملل متحد رهبری میکند. جان آرنو پیش از این در پُستهای مختلف به نمایندهگی این سازمان در افغانستان کار کرده است. او از سالهای ۱۹۹۰ با افغانستان آشنایی دارد و کارش را به عنوان مامور ارشد سیاسی آغاز کرده است. آرنو که برای دو سال معاون نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد بود، در ۲۰۰۴ جانشین اخضر ابراهیمی شد. او سابقه میانجیگری در روند صلح کولمبیا و گواتیمالا و نظارت از آتشبس گرجستان را در کارنامه دارد. حرفهای او در مورد ارایه تصویر نادرست افغانستان از سوی زلمی خلیلزاد، اخضر ابراهیمی و حامد کرزی در مورد اکثریت ملیت پشتون و به حاشیه بردن دیگر ملیتها در سالهای پس از سقوط طالبان پیشتر میان کاربران رسانههای اجتماعی خبرساز شده بود. ارگ از تعیین این دیپلمات فرانسوی استقبال کرد. دیپلماتهای افغان نیز معتقدند که با توجه به وضعیت کنونی و پیچیدهگیهای روند صلح، جان آرنو بهترین گزینه برای ماموریت حساس سازمان ملل متحد در افغانستان است.
جان پاول آرنو، دیپلمات ۷۰ ساله فرانسوی روز چهارشنبه، بیستوهفتم حوت از سوی آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد به عنوان نماینده شخصی برای افغانستان انتخاب شد. او در سال ۱۹۷۶ میلادی از دانشگاه سوربن پاریس سند فراغت گرفت و در ۱۹۸۰ میلادی در زمینه تفسیر کنفرانسها آموزش دید. آرنو به زبانهای فرانسوی، انگلیسی، روسی و اسپانیایی تسلط دارد. او ماموریتش در سازمان ملل متحد را در سال ۱۹۸۹ آغاز کرد و عنوان مامور امور سیاسی در نامیبیا انتخاب شد. تنها یک سال بعد، برای ماموریت تازه در پُست مامور ارشد امور سیاسی سازمان ملل متحد به کابل فرستاده شد. پس از مدتی، این دیپلمات فرانسوی روانه صحرای غربی شد و در ادامه سر از گواتیمالا در آورد. آرنو کارش در گواتیمالا را به عنوان ناظر آغاز کرد و در ادامه مسوولیت میانجیگری را عهدهدار شد. در آن زمان جنگ داخلی گواتیمالا وارد دهه چهارم آن شده بود. آرنو مسوولیت داشت که زمینه میانجیگیری میان حکومت آن کشور و چندین گروه شورشی چپگرا را فراهم کند؛ کاری که او در آن موفق شد.
ملل متحد روند صلح گواتیمالا را در مارچ ۱۹۹۴ به دست گرفت و یک سال پس از آن، این روند به مرز موفقیت رسید. در ۱۹۹۶، روند صلح گواتیمالا به نتیجه رسید و سازمان وحدت انقلابی ملی گواتیمالا به عنوان گروههای شورشی آن کشور با تشکیل حزب رسمی، به نبرد ۳۶ ساله پایان دادند. بدین ترتیب جنگ گواتیمالا با میانجیگری ملل متحد و نقش آرنو، پایان یافت. کوفی عنان، دبیرکل آن زمان سازمان ملل متحد در ادامه جان آرنو را در ۱۹۹۷ به عنوان نماینده ویژه سازمان ملل متحد برای گواتیمالا انتخاب کرد. آرنو در سال ۲۰۰۰ میلادی به عنوان نماینده ویژه به بوروندی رفت و دو سال در آنجا ماند. پس از آن، در مارچ ۲۰۰۲، او دوباره به افغانستان آمد و به عنوان معاون نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در کابل و رییس امور سیاسی این سازمان به کارش ادامه داد. در آن زمان اخضر ابراهیمی نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در افغانستان بود.
در ۲۰۰۴ میلادی، او جایگزین اخضر ابراهیمی به عنوان نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در افغانستان شد. افزون بر این پُست، جان آرنو مسوولیت دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان یا یوناما را نیز بر عهده داشت. این دیپلمات فرانسوی در سال ۲۰۰۶ افغانستان را به مقصد گرجستان ترک کرد و مسوولیتش به عنوان نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در آن کشور را کلید زد. او در آن زمان ماموریت ناظر سازمان ملل متحد در گرجستان (UNOMIG) را نیز به دوش داشت. این سازمان مسوولیت نظارت از آتشبس در گرجستان را عهدهدار بود. جهانگردی آرنو به عنوان دیپلمات در سازمان ملل متحد ادامه داشت. او در سال ۲۰۰۸ به پاکستان رفت و مسوولیت مشاور ویژه سازمان ملل متحد برای «دوستان پاکستان دموکراتیک» را عهدهدار شد. این گروه توسط امریکا، بریتانیا و پاکستان ایجاد شده بود تا از دولت غیرنظامی در آن کشور حمایت کند؛ زیرا در آن زمان وضعیت اقتصای-امنیتی پاکستان با چالشهای جدیای روبهرو بود.
آرنو پس از پایان ماموریتش در پاکستان، پُست خاصی نداشت تا اینکه در سال ۲۰۱۴ توسط بان کیمون، سردبیر پیشین سازمان ملل متحد به عنوان عضو هیأت مستقل بلندرتبه عملیات صلح برگزیده شد. او یک سال در این گروه کار کرد و در کنار سایر اعضای آن، مسوولیت بررسی و ارایه توصیههای در زمینه پیشگیری از جنگ، میانجیگری، مذاکرات صلح و حفظ آن را بر عهده داشت. آرنولد این بار پس از پایان ماموریت یک سالهاش، روانه کلمبیا شد. در آنجا مسوولیت نمایندهگی دبیرکل سازمان ملل متحد در کمیسیون فرعی مسایل مرتبط به درگیریها در روند مذاکرات صلح کمبیا را بر عهده گرفت.
در سال ۲۰۱۶، جان آرنو به ریاست ماموریت سازمان ملل متحد در کلمبیا رسید. او که در جریان درگیریها کلمبیا این ماموریت را به پیش میبرد، برای عملی کردن آتشبس دایمی، توقف جنگ و جمعآوری اسلحه اعلام آمادهگی کرد. مذاکرات صلح کلمبیا سرانجام در نوامبر ۲۰۱۶ نتیجه داد و گروه فارک و دولت کلمبیا روی پایان جنگ توافق کردند. در ادامه ۲۰۱۷، روند ادغام مجدد جنگجویان فارک انجام شد. بدین ترتیب ماموریت جان آرنو در کلمبیا به عنوان نماینده ویژه و رییس هیأت معاونت این سازمان در ۲۰۱۸ پایان یافت. آرنو در پایان ۲۰۱۹ به عنوان فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد برای بولیویا انتخاب شد و مسوولیت او در دسامبر ۲۰۲۰ پایان یافت. بدین ترتیب جان پاول آرنو پس از انجام ماموریتهای مختلف سازمان ملل متحد، به ویژه صلح کلمبیا، صلح گواتیمالا و آتشبس گرجستان، دوباره به کشور جنگزده افغانستان برگشته است.
تصویر ارایه شده از افغانستان «کاملاً نادرست» بود
اگر حضور جان آرنو به عنوان معاون فرستاده ویژه و فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در اوایل حکومت حامدکرزی دو ماموریت جداگانه شمرده شود، انتخاب او به عنوان نماینده شخصی دبیرکل سازمان ملل متحد برای افغانستان در واقع چهارمین ماموریت جداگانه آرنو در افغانستان است. در جریان حضور او در سالهای ۱۹۹۰، گزارش شده است که جان آرنو با ائتلاف شمال به رهبری احمدشاه مسعود، «قهرمان ملی کشور» ارتباط داشته است. با این حال بیشتر ابعاد کار او در آن زمان رسانهای نشده است. در دوره کاری جان آرنو پس از ۲۰۰۲، او نقش اساسی در ماموریت سازمان ملل متحد داشته است. آرنو و زلمی خلیلزاد، سفیر آن زمان ایالات متحده امریکا مشکلات در انتخابات آن زمان را پذیرفته بودند، اما همچنان بر پذیرش نتایج تأکید داشتند. جان آرنو در آن زمان گفته بود که اختلافها باید نادیده گرفته شود و مشارکت بهدور از خشونت شکل گیرد. خلیلزاد نیز تصریح کرده بود که همه نامزدها باید به نتایج احترام بگذراند.
از آرنو به عنوان فرد مورد اعتماد طرفها در آن زمان یاد میشود؛ دیپلماتی که در جریان ادامه روند خلع سلاح، بر حقوق بشری، به ویژه حقوق زنان تأکید داشت. او همچنان در دوره ماموریتش بین سالهای ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۶ در افغانستان، بارها در برابر بدرفتاریهای نظامیان خارجی با زندانیان موقفگیری کرد و خواستار مجازات عاملان آن شد. با این حال، آرنو در برخی موارد شریک اقداماتی بود که در آیندهها آن را نادرست خواند. محیالدین مهدی، عضو پیشین مجلس نمایندهگان در مطلبی زیر عنوان «نظریههای تأمین ثبات و حل مناسبات تباری» از این دیپلمات فرانسوی نقل کرده است: «تصویری که ﺧﻠﯿﻠﺰاد، ﺑﺮاھﯿﻤﯽ و رییس ﺟﻤﮭﻮر ﻛﺮزی ﺑﺮای ﻣﺎ ﺗﺮﺳﯿﻢ ﻛﺮده ﺑﻮدﻧﺪ، اﯾﻦ ﺑﻮد که در اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن اﻛﺜﺮﯾﺖ ﻣﻄﻠﻖ را ﭘﺸﺘﻮنھﺎ ﺗﺸﻜﯿﻞ ﻣﯽدھﻨﺪ. از ﭼﻨﺪ ﻗﺮن ﺑﺪﯾنسو اﯾﻦ ﻛﺸﻮر ﺑﺎ رھﺒﺮی و زﻋﺎﻣﺖ ﭘﺸﺘﻮن به ﻃﻮر ﺳﺎﻟﻢ اداره ﻣﯽﺷﺪ .ﻛﻮدﺗﺎی ﻛﻤﻮﻧﯿﺴﺘﯽ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻀﻌﯿﻒ دوﻟﺖ ﻣﺮﻛﺰی ﺷﺪ و زمینه را ﺑﺮای اﻗﻠﯿﺖھﺎ ﻣﺴﺎﻋﺪ ﺳﺎﺧﺖ ﺗﺎ ﻣﺴﻠﺢ و ﺑﺎ اﻋﻤﺎل زور وارد ردهھﺎی ﺑﺎﻻیی دوﻟﺖ شوند. حال راهحل این است که با برنامه DDR، آنان [اقلیتها] خلع سلاح شوند و با برنامه PPR، آنان از ادارههای ملکی دور ساخته شوند». با این حال آرنو گفته است که پس از سه سال کار در افغانستان دریافت که این تصویر «کاملاً نادرست» بوده است.
خوشبینیها به انتخاب جان آرنو
انتخاب آرنو به عنوان نماینده شخصی سازمان ملل متحد برای افغانستان، بیشتر با خوشبینیها همراه است. ارگ ریاست جمهوری روز پنجشنبه، بیستوهشتم حوت با نشر اعلامیهای از حضور تعیین این دیپلمات کارکشته استقبال کرد. محمداشرف غنی، رییس جمهور کشور گفته است، انتخاب آرنو نشان میدهد که «افغانستان هنوز در محراق توجه جهان قرار دارد». دیپلماتهای افغانستانی نیز جان آرنو را انتخاب شایسته برای افغانستان میخوانند. عمر صمد، دیپلمات پیشین افغانستانی در توییترش نوشته است که آرنو «یک دیپلمات پخته و باتجربه» است. به گفته او، همزمان با تسریع روند صلح و منتهی شدن آن به نشستهای منطقهای، نقش یکنواخت آرنو برای اطمینان از موفقیت بسیار مهم خواهد بود. شیدامحمد ابدالی، سفیر افغانستان در جاپان نیز جان آرنو را در شرایط کنونی گزینه عالی برای رهبری ماموریت سازمان ملل در روند صلح افغانستان خوانده است.
جانان موسیزی، بنیانگذار و معاون جامعه قلب آسیا و دیپلمات پیشین روز پنجشنبه، بیستوهشتم حوت به روزنامه ۸صبح گفت که آرنو در نقش سازمان ملل متحد در افغانستان «تاریخچه طولانی» دارد. به گفته او، این دیپلمات فرانسوی در اخیر دهه هشتاد میلادی در روند مذاکرات ژنیو به عنوان مامور سیاسی دخیل بود و در کابل حضور داشت. موسیزی تصریح کرد که جان آرنو در کنار تجاربش در افغانستان، در مسایل حل منازعات، ختم جنگ و تطبیق روند صلح برخی از کشورها نقش وسیعی داشته است. او میگوید که با توجه به شرایط امروزی و نیازمندی ایجاد اجماع منطقهای و بینالمللی، «گزینه بهتر» از جان آرنو به نظر نمیآید. به گفته جانان موسیزی، تجربه دیپلمات فرانسوی، علاقهمندی او به روند افغانستان و صداقت او در کارهایش، وی را به گزینه مورد نظر آنتونیو گوترش برای افغانستان بدل کرد.
این دیپلمات افغانستانی تصریح کرد که حضور آرنو بیانگر جدیت ملل متحد در قضیه افغانستان است؛ زیرا به باور او، در حال حاضر نقش امریکا به عنوان طرف دخیل در قضیه افغانستان برای همه پذیرفتنی نیست و هیچ کشوری نمیتواند نقش تسهیلکننده و میانجی را بازی کند. به گفته موسیزی، روند مذاکرات متناسب به توقع مردم پیش نرفته است و نیاز است که سازمان ملل متحد به عنوان یک میانجی بیطرف در موضوع دخیل شود. موسیزی میگوید که با توجه با این شرایط، گزینه بهتری از جان آرنو در دسترس نبود تا مدیریت حساس و پیچیده را به پیش ببرد. او افزود که با توجه به داشتن تجربه کاری با جان آرنو، این دیپلمات فرانسوی برای همه مورد احترام و به حکومت، مردم و اهداف صلح پابند بوده است.
آرنو در حالی برای ماموریت تازه وارد افغانستان میشود که قرار است در جریان ماه اپریل، نشست استانبول به رهبری سازمان ملل متحد برگزار شود. امریکا به تازهگی یک طرحی را رو کرد که در آن سناریوی ایجاد یک دولت انتقالی صلح پیشبینی شده است. نشست استانبول نیز برای بحث و نهاییسازی این طرح برگزار خواهد شد تا به معضل درازمدت افغانستان پایان بخشد. گفتنی است که ماموریت دیبرا لاینز، رییس دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان یا یوناما همچنان ادامه مییابد و آرنو در بخش افغانستان با این نهاد همکاری میکند.
برگرفته شده : روزنامه هشت صبح
مردم را باید بیدار ساخت و وادار به اندیشیدن نمود